712 s, Türkçe.
Anadolu’nun diğer bölgelerinde olduğu gibi Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’nde de, Ortaçağda Hıristiyanlık ve akabinde İslamiyet’i kabul eden çeşitli medeniyetlerin hüküm sürdüğü görülmektedir. Tarihi kaynaklara göre “Tao-Klarceti” olarak bilinen ve Artvin, Erzurum, Ardahan ve Kars illerini kapsayan bölgede, başta Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) olmak üzere, İran (Pers-Sasani) ve daha sonra da Gürcü Bagratlı Hanedanlığı’nın (8-14. yy.) hâkimiyet kurduğu ve bunu mimari ve sanat alanında da görünür kıldıkları gözlenmektedir. Hıristiyanlığın bölgeye yayılmasından sonra kültürel doku belirginleşmiş ve Bagratlılar döneminde Tao-Klarceti’de inşa edilen anıtsal yapılar, günümüze önemli bir kültürel miras olarak kalmıştır. Bagratlı dönemine tarihlenen birçok manastır ve kilise yapısının mevcut olduğu çeşitli araştırma ve yayınlarla bilinse de; bu yapılarda dikkat çeken ve özgün bir üslupla tasvir edilmiş plastik bezemelerin, günümüze kadar doktora tez seviyesinde, detaylı olarak incelenmedikleri görülmektedir. Bu çalışmamızda, Tao-Klarceti’de bulunup Bagratlı dönemine tarihlenen ve günümüze kadar sağlam gelebilmiş dini mimari yapılar analiz edilmiş ve bu yapılar üzerinde yer alan plastik tezyinat tespit edilerek değerlendirilmiştir.